Normal DoÄŸum Nedir?
Normal doÄŸum Can’nın başının önde olarak vajinal yoldan olduÄŸu doÄŸumdur. Bir vajinal doÄŸumun normal olup olmayacağı Can doÄŸana kadar kesin olarak kestirilemez. Son anda bile bazı ÅŸeyler ters gidebilir. Ancak önceden yapılan muayenelerle doÄŸumun normal olma ÅŸansı hakkında hekim bir kanı edinebilir.
Özellikle Ãœlkemizde sezaryana karşı bir korku vardır. Sezaryanla doÄŸan kadınların yarım kalacağı ( O’da ne demekse?), iyileÅŸmesinin çok güç olacağı, karnının ÅŸiÅŸ kalacağı söylentileri dolaşır durur. Bunların hiçbiri gerçekleri yansıtmaz.

Sezaryan nedir?
Sezaryan ile doÄŸum Can’ın ve sonunun , Anne’nin karnından uterusu açarak çıkartılmasıdır. Can’ın ve Anne’nin saÄŸlığını tehdit eden her durumda ya da vajinal yolla doÄŸumun imkansız olduÄŸu durumlarda sezaryan yapılır.
Sezaryan ameliyatı dünyanın bildiği en eski ameliyatlardandır. Tıbbın ve teknolojinin ilerlemesiyle ameliyat tekniği çok gelişmiştir. Ameliyatların mikropsuz koşullarda yapılması, kan verilebilmesi, kuvvetli mikrop kırıcı ilaçlar, modern cerrahi malzeme ve genel anestezi vermeden belden yapılan uyuşturma sayesinde ameliyatın tehlikesi çok azalmış, nerdeyse normal doğum kadar tehlikesiz olmuştur.

Normal koÅŸullarda ameliyat 45 dakika kadar sürer. Can ameliyat baÅŸladıktan yaklaşık 10 dakika sonra çıkarılır. Sonra kesilen katlar dikilir. Can’a ulaÅŸmak için cildden baÅŸlayarak 8 kat tabaka kesilmekte ve sonra dikilmektedir.
Bu tabakalar sırasıyla…
- Cilt,
- Cilt altı yaÄŸ dokusu…
- Kasların koruyucu kılıfı…
- Kas tabakası…
- Karın iç zarı…
- Uterus zarı…
- Uterus kası…
- Amnion zarı…

Sezaryan oranı neden artıyor?
Son yıllarda tüm dünyada ve ülkemizde sezaryan ile doğan bebek oranı hızla artmaktadır. Bugün birçok gelişmiş ülkede sezaryan oranı %20-25 arasında seyretmektedir. Yani her 4 veya 5 bebekten biri artık sezaryan ile doğmaktadır. Halbuki oran 1970 de %5.5, 1980 de ise %16.5 idi. Bu da sezaryanın birçok hekim ve aile tarafından yaygın bir şekilde benimsendiğinin göstergesidir.

Sezaryan oranının artışında bir baÅŸka neden hekimlerin eÄŸitimlerindeki deÄŸiÅŸikliklerdir. ÖrneÄŸin eskiden Can’ın ters geliÅŸlerinde vajinal doÄŸum daha çok uygulanan bir doÄŸum ÅŸekli idi. Böyle olunca eÄŸitim gören hekimler vajinal yoldan ters doÄŸumları yapmakta ustalaşırdı. Ama yavaÅŸ yavaÅŸ sezaryan oranı arttıkça vajinal yoldan doÄŸan Can sayısı azaldı. Uzmanlık eÄŸitimi gören hekimler ters gelen bebeklerin vajinal doÄŸumunu öğrenemeden uzman olmaya baÅŸladılar. Bu durumda bugün nerede ise hemen her ters doÄŸum sezaryan ile doÄŸurtulmaya baÅŸlandı.

Aynı eğilim forseps doğum içinde geçerli oldu. Forsepsi eline bile almadan uzmanlık eğitimini tamamlayan bir hekim doğal olarak her zorlu doğumda sezaryan ile doğuma yöneldi.
Artan her sezaryan sayısı daha sonraki doğumlarında sezaryan ile olmasına neden olur.
Yani sezaryan sayısının artışı bir kötü daire şeklinde çalışır durur. Bu kötü daireyi kırmak için son yıllarda daha önce sezaryan ile doğum yapmış Annelerı daha sonraki doğumlarında vajinal yolla doğurtmak eğilimi artmaktadır.

Aileler sezaryanı neden benimsiyor?
Çağdaş aileler günümüzde küçük kalmak istiyor. En fazla iki çocuk düşünüyor. Bu nedenle daha garanti gördükleri sezaryanı tercih ediyor. ikinci operasyon esnasında da tüplerini bağlatarak bir daha gebe kalma korkusundan kurtulmuş oluyorlar.

Sosyoekonomik koşulları iyi olan aileler sezaryanı daha fazla tercih ediyorlar. Çünkü bu ailelerin özel hastanelerde, özel hekimlerle doğum yapma şansları fazla. Tercihlerini daha iyi belirliyorlar. Ekonomik koşulları kötü olan aileler ise devlet ya da sigorta hastanelerinde doğum yapıyorlar. Bu hastanelerde çok gerekmedikçe sezaryana fazla başvurulmuyor. Bu eğilim sadece Ülkemizde değil, dünyada da böyle.

Bu nedenle özel hastanelerde sezaryan oranı kat kat fazladır. 30 yaşın üstündeki Annelerde ve yüksek öğrenim görmüş Annelerde sezaryan tercihi çok daha fazladır
Sezaryanın üstünlükleri…

Birçok durumda sezaryan ile doğum tercih edilir. Bugün gelişmiş ülkelerde her 4 doğumdan biri sezaryan ile olmaktadır. Bunun nedenleri şunlardır.
Sezaryan tehlikesiz bir doÄŸum ÅŸekli haline gelmiÅŸtir.
Normal doÄŸum sırasında Can uzun süreler oksijensiz kalır. Sancılar sırasında olan bu durum uzun sürerse Can’da bazı hasarlar olabilir. Sezaryanda böyle bir tehlike yoktur.
Normal doğum sırasında ıkınmalara ve zorlanmalara bağlı olarak rahim ve idrar kesesi sarkmaları olur. Uterus ağzı yırtıklara bağlı akıntı şikayetleri olabilir. Rahim ağzının genişlemesine bağlı olarak cinsel ilişkide eski zevk kalmayabilir. Sezaryan ile bu sakıncalar ortadan kalkmıştır.
ÇoÄŸu zaman normal doÄŸum sonrası çekilen sıkıntılar sezaryan’a göre daha fazla olur. Epizyotomi dikiÅŸleri ÅŸiÅŸer, mikrop kapabilir. Anne otururken ve dışkılarken siddetli sancı yapabilir. DikiÅŸler iltihap kaparsa epizyotomi kesisi açılabilir ve aylarca süren sıkıntılar doÄŸurur.

Sezaryan esnasında uterus veya yumurtalıklarda mevcut myom, kist gibi oluşumları çıkarma şansı doğar, Anne ikinci bir ameliyat olasılığından kurtulur.
Sezaryan ile daha zeki bebekler…
Ancak sezaryan ile doğumun en büyük amacı doğacak çocukların zeka ve akıl yönünden geri kalmamasını sağlamaktır.
Can anne karnında uterus içinde bulunmaktadır. Can Anne’ye göbek kordonu ve plasenta aracılığıyla baÄŸlıdır.
DoÄŸum eylemi baÅŸladıktan sonra sancılar sırasında göbek kordonu sıkışabilir ve bebeÄŸe giden kan ve oksijen miktarı azalabilir. Bu durumda Can’ın beynindeki hücreler ölmeye baÅŸlar. Bu olay zamanında farkedilmeyip gerekli önlem alınmazsa bebek tüm ömrü boyunca sakat ya da geri zekalı olabilir. Bu geri zekalılık çoÄŸu zaman farkedilmeyecek kadar hafif olur. Ancak çocuk büyüyüp okula gitmeye baÅŸladıktan sonra zeka eksikliÄŸi belirmeye baÅŸlar. Derslerde, okullara giriÅŸ sınavlarında baÅŸarı gösteremez.

Sezaryanın riskleri…
Herşeye rağmen sezaryan bir operasyondur. Karın açılmaktadır. Karın içi iltihaplanma riski her zaman vardır. Dikişlerde, ciltaltında kanama ve iltihap ile karşılaşılabilir.
Sezaryan ile kan kaybı normal doğuma göre daha fazladır. 2. veya 3. kez yapılan sezaryanlar 1. lere göre daha risklidir. Çünkü ilk sezaryandan yapışıklıklar kalmıştır. Idrar kesesi yukarı kaymış olabilir. Idrar kesesinin veya idrar yollarının zedelenme riski vardır.
Sezaryan sonrası dikiÅŸ bölgesindeki sancılar 3-4 gün devam eder ve Anne’nin hareketlerini ve emzirmesini güçleÅŸtirir.
Genel anestezi ile yapılan sezaryanlarda anesteziye bağlı sıkıntılar olabilir. Bu şekilde sezaryan ile doğum yapanlarda Anne ölüm oranı vajinal doğuma göre 3-4 kat fazladır.

NEDEN SEZARYAN ILE DOÄžUM?..
BaÅŸ-Çatı uyumsuzluÄŸu…
En sık sezaryan nedeni Can’ın başı ile Anne’nin kemik çatısının birbirine uymamasıdır. Ya Can’ın başı çok büyük olmakta ya da Anne’nin kemik çatısı ileri derecede dar olmaktadır. Ya da baÅŸ ile çatı birbirine uyar büyüklüktedir. Ancak başın kemik çatıya oturuÅŸ ÅŸekli başın çatıdan geçiÅŸini engeller.
Bazan doÄŸum ilerler. BaÅŸ iyice kemik çatının içine yerleÅŸir. Ama pozisyonu ters oturur. Bir türlü son hareketi yapıp dışarı çıkamaz. Bu durumda sancılar ne kadar güçlü olursa olsun Can’ın başı belli bir noktadan ileri geçemez. Sezaryan yapılmadığı takdirde hem Anne’nin hem de Can’ın yaÅŸamı tehlikeye girer. Hamilelik sırasında yapılan kontrollerde bu uyuÅŸmazlığı önceden saptayabilmekteyiz. Böylece gereksiz sancı çektirmeden planlı sezaryan ile doÄŸum yaptırmaktayız.
- Can Sıkıntı da…
Ikinci sık neden Can’ın sancılar baÅŸladıktan sonra sıkıntıya girmesidir. Bu durum Can için bir çeÅŸit nefes darlığıdır. Bu durum daha çok geliÅŸmesi geri kalmış ve Anne karnında iyi beslenememiÅŸ Can’larda görülür. Ayrıca doÄŸum gününün geçmesi, kordonun Can boynuna dolanması, ya da düğümlenmesi bu sıkıntıya neden olabilir. Bu durumun oluÅŸabileceÄŸi düzgün ve dikkatli yapılan kontrollerle anlaşılabilir ve uygun zamanda Anne’yi normal doÄŸuma bırakmadan sezaryanla doÄŸurtmak gerekir.
GeliÅŸme geriliÄŸi olan, yeteri kadar Anne karnında beslenememiÅŸ Can’ların eylem sırasında sıkıntıya girme oranı yüksektir. Bu nedenle belirgin geliÅŸme geriliÄŸi olan Canları fazla sıkıntıya sokmadan sezaryanla doÄŸurtmak en uygun yol olur.
Bazen Can saÄŸlıklıdır ve doÄŸum normal ilerlemektedir. Ama bir süre sonra Can’ın sıkıntıya girmeye baÅŸladığını gösteren belirtiler ortaya çıkar. Kalp sesleri bozulmaya, Can’ın dışkısı suyun içinde gözükmeye baÅŸlar. Bu durumda ya kordon sıkışmıştır, ya da plasentada ayrılmalar olmaktadır. Kordonu kısa olan Can, aÅŸağı doÄŸru hareket edince sıkıntıya girer. Böyle durumlarda doÄŸum yakınsa Anne’ye oksijen vererek, pozisyonun deÄŸiÅŸtirerek ve doÄŸuma aktif olarak yardım ederek vajinal yoldan doÄŸurtma ÅŸansı deÄŸerlendirilebilir. Ama Anne uzun sürecek bir doÄŸum sürecinin başında ise sezaryan yeÄŸlenmelidir.
Kanamalar…
Üçüncü önemli sezaryan nedeni kanamadır. EÄŸer Can’ın sonu önde yerleÅŸmiÅŸse ya da doÄŸum bitmeden son ayrılmaya baÅŸlamışsa çok ÅŸiddetli kanamalar olur. Düzenli kontrole gelen Annelerde bu tehlikeler önceden farkedilebilir ve zamanında sezaryan yapılarak hiç bir tehlike yaÅŸamadan hamilelik sonlandırılır. Yüksek tansiyonu olan veya son aylarda tansiyonu yükselmiÅŸ hamilelelerde son ayrılma riski daha fazladır.
Ters DuruÅŸlar…
Dördüncü önemli neden Can’ın uterusta ters ya da yan durmasıdır. 100 hamilelikten %95′inde en geç son ayda Can’ın başı aÅŸağı doÄŸru dönerek kemik çatıya yerleÅŸir. 100 hamileden 5′inde ise Can bu dönüşü yapamaz ve poposuyla kemik çatıya yerleÅŸir. Burada ters geliÅŸ söz konusudur.
Doğum eylemi sırasında baş önden ise doğum yolunu açar. Başın geçtiği her yerden gövde rahatlıkla geçer. Çünkü gövde başa göre daha esnektir. Bu nedenle popo önde giderken doğum yavaş ilerler. Poponun geçtiği yerden baş geçemeyebilir.
Ters geliÅŸte vajinal yoldan doÄŸum yaptırmaya çalışmak, Can’ın geleceÄŸi ile kumar oynmaktır. DoÄŸumun son anına kadar neler olacağı bilinemez. Can’ın vücudu doÄŸup kafası içeride sıkışabilir. Can canlı bile doÄŸsa ileride bir çok sakatlıklar ortaya çıkabilir. Onun için ters geliÅŸlerde doÄŸum sancılarını beklemeden sezaryan yapmak en uygunudur.
DiÄŸer nedenler…
Can’ın çok iri olması, Anne’ye ait ÅŸeker, tansiyon gibi hastalıklar, sonun önde gelmesi, ikiz hamilelikler, erken doÄŸumlar sayılabilir.
- Eski Sezaryanlılar…
Bu konudaki genel eÄŸilim daha önce sezaryanla doÄŸum yapmış Anneleri yine sezaryanla doÄŸurtmaktır. Öncelikle ilk doÄŸumda sezaryana yol açan neden sürüyorsa sezaryan kararı verilir. Bu neden ortadan kalkmış olsa bile eski dikiÅŸ yerlerinin zorlanmasından ve açılmasından korkulur. Bu nedenle yerleÅŸmiÅŸ bir deyiÅŸ vardır.”Bir kez sezaryan, daima sezaryan”. Ancak bu yaklaşım son yıllarda deÄŸiÅŸmiÅŸtir. GeliÅŸmiÅŸ ülkelerde sezaryanla doÄŸumun maliyeti normal doÄŸuma oranla çok fazladır. Bu nedenle özellikle özel saÄŸlık sigortası yapan ÅŸirketlerin de zorlamasıyla daha önce sezaryanla doÄŸum yapmış Annelere ikinci hamileliklerinde vajinal doÄŸum denenmesi yaygınlaÅŸmaktadır.
Son yıllarda ABD’de eski sezaryanlıların %60 a yakını vajinal yoldan doÄŸurtulmaya baÅŸlanmıştır. Iyi seçilmiÅŸ olgularda vajinal doÄŸum ÅŸansı oldukça yüksektir. O korkulan rahim yırtılmasının görülme sıklığı da fazla deÄŸildir. Ancak ülkemizin koÅŸulları henüz bu yaklaşımın çok uzağındadır. Çünkü bu hamilelerde doÄŸum eyleminin çok dikkatli izlenmesi gerekirki bu özel hastanelerde bile mümkün deÄŸildir. Ayrıca Ãœlkemizde hastalara kendilerine yapılan iÅŸlemleri anlatan epikriz dediÄŸimiz tıbbi raporun verilmesi yaygın deÄŸildir. Bu durumda ilk sezaryanın gerekçeleri bilinemez. Uterusa yapılan kesinin yeri önemlidir. EÄŸer kesi biraz yukarıdan yapılmış ise vajinal doÄŸum sırasında yırtılma riski aÅŸağıdan yapılmış kesilere göre daha fazladır.

IsteÄŸe BaÄŸlı Sezaryan…
Hiçbir tıbbi gereklilik yokken isteğe bağlı sezaryan yapılması ne kadar doğrudur? Bu oldukça tartışmalı bir konudur. Bazı hekimler keyfi sezaryana karşıdır. Gerekmedikçe sezaryan yapmazlar. Ama çoğu hekim keyfi sezaryanı benimsemiştir. Bana göre de bir ailenin sezaryan tercih etme hakkı olmalıdır. Bir kişi vücuduna ne gibi girişimlerde bulunulabileceği hakkında karar verebilir. Annede normal doğum yerine sezaryanı yeğleyebilir
Epidural anestezi ile sezaryan,
1) Anne uyumadığı için Can’ını çıktığı anda görebilir.
2) Uyuşturucu verilmediği için Can çok sağlıklı doğar.
3) Genel anestezide Can’ın az ilaç alması için çok hızlı çıkarılması gerekir. Bu nedenle kan kaybı fazla olur, dokular daha fazla zedelenir. Oysa epidural anestezide aceleye gerek yoktur. Böylece ameliyat sonrası iyileÅŸme daha çabuk olur.
4) Genel anestezi alındığında, alınan gazlara bağlı olarak Can çıktıktan sonra uterus iyi kasılamaz ve kan kaybı fazla olur. Epidural anestezide ise böyle bir risk yoktur.
5) Ameliyat sonrası ağrı duyulmaz. Çünkü sadece kesilen yerler uyuşmuştur. Gaz sancısı oluşmaz.