Mustafa Kemal’in Sofya’da yarbay olarak bulunduÄŸu dönem, aslında I. Dünya Savaşı’nın arifesiydi. Mustafa Kemal, geliÅŸen olayları dikkatle gözlemliyor ve Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nun izlemesi gereken stratejiyi Harbiye Nezareti’ne (Milli Savunma Bakanlığına) özenle bildiriyordu. Onun yakında patlak vermesi kuvvetle muhtemel kanlı savaÅŸ hakkındaki düşünceleri açıktı: “Katılma zorunlu hale gelmedikçe Osmanlı Devleti bu büyük savaşın dışında kalmalıydı.” Çünkü Atatürk ileriyi görebilme özelliÄŸi ile Osmanlı’nın bu savaşı kaldıramayacağını anlamıştı.

DiÄŸer taraftan Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nun o dönemdeki yöneticileri, Mustafa Kemal’in deÄŸerli görüşlerini göz önüne alacak kadar anlayışlı deÄŸillerdi. Bu kiÅŸiler arasında Alman taraftarlığı “moda” haline gelmiÅŸti. Oldu-bittilerin birbirini izlediÄŸi bu dönemde Ä°ngiltere ve Rusya’ya savaÅŸ açan Almanlar, Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu’nun kendi yanlarında savaÅŸa girmesini istiyorlardı. Bu sırada iki Alman savaÅŸ gemisi Karadeniz’e çıkarak Rusya’nın Sivastopol, Odesa ve bazı Rus limanlarına saldırdı. Enver PaÅŸa ve Almanların ortak geliÅŸtirdikleri senaryo “baÅŸarıyla” uygulanıyordu. Atatürk’ün itirazlarına raÄŸmen olaylar çok hızlı bir ÅŸekilde geliÅŸti ve 29 Ekim 1914′te Osmanlı Devleti Ä°ttifak Devletleri’nin yanında savaÅŸa girdi.

Mustafa Kemal 20 Ocak 1915′de, TekirdaÄŸ’da kurulacak olan 19. Tümen Komutanlığına tayin edildi. O da vakit kaybetmeden yeni görev yerine ulaÅŸarak tümenini kurdu. Bu tümen, daha sonra 25 Åžubat 1915′te TekirdaÄŸ’dan Maydos’a (Eceabat) kaydırıldı. Ayrıca 9. Tümen’in 2. Piyade Alayı ve bazı topçu birlikleri de emrine verildi. Atatürk böylece büyük savaşın başında Maydos Mıntıkası Kumandanı olarak hizmet etmeye baÅŸladı.

Ä°ngiliz donanması 18 Mart 1915 günü Çanakkale BoÄŸazı’nı geçmeye çalıştı; ama kıyıdaki Türk topçusunun etkili savunması sayesinde baÅŸarılı olamadı ve ağır kayıplar verdi. Düşman birlikleri Çanakkale BoÄŸazı’nı geçemeyince taktik deÄŸiÅŸtirdiler ve Gelibolu Yarımadası’na çıkarma yapmaya karar verdiler. Bu sırada Gelibolu’da, Alman Generali Otto Liman von Sanders’in komutanlığında 5. Ordu oluÅŸturuldu. Mustafa Kemal ise, General von Sanders’in savunma planı çerçevesinde, tümeniyle birlikte 18 Nisan 1915 günü Bigalı’ya geçti.